भरततल रजगरवर कतरम बदधमततच परभव : सध, आवहन आण भवषयतल दश

सारांश (Abstract) कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence–AI) हे एकविसाव्या शतकातील सर्वात प्रभावी तांत्रिक नवोपक्रमांपैकी एक �

सून, त्याने जागतिक �

र्थव्यवस्था, उद्योग, शिक्षण, आरोग्य, बँकिंग, कृषी आणि सेवा क्षेत्रात आमूलाग्र परिवर्तन घडवून आणले आहे. भारतातही डिजिटल परिवर्तनाच्या प्रक्रियेमुळे कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर झपाट्याने वाढत �

सून त्याचा रोजगाराच्या स्वरूपावर, कौशल्यांच्या मागणीवर आणि श्रमबाजारावर व्यापक परिणाम होत आहे. एकीकडे AI मुळे उत्पादकता, कार्यक्षमता आणि नव्या रोजगार संधी निर्माण होत आहेत, तर दुसरीकडे पारंपरिक आणि पुनरावृत्ती स्वरूपाच्या �

नेक नोकऱ्यांवर त्याचा प्रतिकूल परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.या संशोधनाचा उद्देश भारतातील रोजगारावर कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या परिणामाचे विश्लेषण करून त्यातून निर्माण होणाऱ्या संधी, आव्हाने आणि भविष्यातील दिशेचा �

भ्यास करणे हा आहे. सदर संशोधन हे दुय्यम माहितीवर (Secondary Data) आधारित �

सून भारत सरकार, NITI Aayog, India AI Mission, आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटना (ILO), जागतिक आर्थिक मंच (World Economic Forum), आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF), तसेच विविध संशोधन लेख, �

हवाल आणि पुस्तके यांतील माहितीचा आधार घेण्यात आला आहे. संशोधनातून �

से दिसून येते की कृत्रिम बुद्धिमत्ता रोजगाराचे स्वरूप बदलत �

सून भविष्यात रोजगारासाठी डिजिटल कौशल्ये, तांत्रिक ज्ञान, सर्जनशीलता आणि सतत कौशल्यविकास (Reskilling आणि Upskilling) यांना �

धिक महत्त्व प्राप्त होणार आहे. त्यामुळे भारताने कौशल्य विकास, शिक्षणातील सुधारणा, तांत्रिक पायाभूत सुविधा आणि समावेशक धोरणे यांवर भर देणे आवश्यक आहे.